على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1202

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

شتر از خوردن عرفج . حبج ( habaj ) ا . ع . نام درختى . و داغى بر تهيگاة شتر . و سدهء پشكل در شكم . حبج ( hebj ) ا . ع . گروه مردم . حبج ( hebj ) و ( habj ) ا . ع . فراهم آمدنگاه قبيله . حبج ( habej ) ص . ع . بعير حبج : شترى كه شكمش از خوردن عرفج دردناك باشد . ج : حبجى و حباجى ( hab j ) . حبجات ( habj t ) ع . ج . حبجة . جبجة ( habjat ) ا . ع . يك بار زدن با عصا ( اسم للمرة ) ج : حبجات . حبجر ( hebjar ) ا . ع . ستبر . حبجر ( hobjor ) ا . ع . شوات نر . حبجى ( habj ) ع . ج . حبج ( habej ) . حبحاب ( habh b ) ا . ع . مرد كوتاه زشت‌رو و بدخوى . و لاغر و نزار از مردان و شتران . و خرد و ريزه . ج : حباحب . و نام شمشيرى . و ا خ . نام صحابى . حبحب ( habhab ) ا . ع . لاغر و نزار مرد باشد يا شتر . و نرم روانى آب . و ج . حبحبة . حبحبة ( habhabat ) ا . ع . هندوانه . ج : حبحب . و نرم روانى آب . و سستى . و ضعف . و افروختگى آتش . و جئت بالابل حبحبة : لاغر آوردم شتران را . حبحبة ( habhabat ) م . ع . حبحب الماء : به نرمى روان شد آب . و حبحب فلان : ضعيف و لاغر شد فلان . و حبحب الابل : به سختى راند شتران را . و حبحبت النار : افروخته گرديد آتش . حبحبى ( habhebay ) ص . ع . لاغر و نزار از مردان و شتران . حبذا ( habbaz ) ا . ع . حبذا الامر : يعنى خوب و نيكو است اين كار . و جعل حب و ذا كشيء واحد و هو اسم و ما بعده مرفوع به . حبذا ( habbaz ) پ . كلمهء تحسين - مأخوذ از تازى - يعنى آفرين و مرحبا . حبر ( habr ) ا . ع . دانشمند جهودان . و نيكوكار . و زردى دندان . و شادمانى و نعمت . حبر ( habr ) م . ع . حبرت الشيئ حبرا ( از باب نصر ) : نيكو كردم آن چيز را و آراستم . و نيز حبر : سياهى كردن در دوات . و باقى ماندن نشان ضرب ( يستعمل مجهولا ) يقال حبر جلده اى ضرب فبقى اثره . حبر ( hebr ) ا . ع . سياهى دوات و مركب و مداد . و دانشمند جهودان . و نيكوكار . ج : احبار و حبور . و كان يقول لابن عباس رضى اللّه عنه الحبر و البحر لعلمه . و نشان و نشان فراخى عيش . و خوبى زينت و نگار . و زردى دندان . و مانند و همتا . و صورت و رنگ يق فلان حسن الحبر و السبر اى جميل حسن الهياة . و فى الحديث يخرج رجل من النار قد ذهب حبره و سبره قال الفراء اى لونه و هيئته و قال الاصمعى اى الجمال و البهاء و اثر النعمة . حبر ( habr ) و ( hebr ) ا خ . ع . كعب الحبر : از علماى تابعين يهودى بود مسلمان شد و او را كعب الاحبار گفتن غلط است . و سورة الاجبار : سورهء مائده و هو جمع الحبر ( بالفتح و الكسر ) . حبر ( habr ) و ( habar ) م . ع . حبر فلانا حبرا و حبرا و حبرة و حبورا ( از باب نصر ) : مسرور كرد فلان را و شاد نمود قوله تعالى فَهُمْ فِي رَوْضَةٍ يُحْبَرُونَ اى ينعمون و يكرمون و يسرون . حبر ( hobr ) ع . ج . حبير . حبر ( habar ) م . ع . حبر الرجل حبرا ( از باب سمع ) : به شد زخمهاى آن مرد و نشان آنها باقى ماند . و حبر الجرح : تازه شد زخم و يا به شد و هنوز نشان آن باقى است . و حبرت يده : به شد دست او و گرهى ماند در استخوان . و حبرت اسنانه : زرد شد دندانهاى وى . و حبرت الارض : بسيار گياه گرديد زمين . حبر ( habar ) ا . ع . اثر و نشان . و شادى و سرور . حبر ( hebar ) ع . ج . جبرة ( hebarat ) و ( habarat ) . حبر ( haber ) ا . ع . نو و ملايم . حبر ( heber ) ا . ع . زردى دندان . حبر ( hobar ) ع . ج . حبرة . حبرات ( habar t ) ع . ج : حبرة ( habarat ) و ( hebarat ) . حبرير ( habarbar ) ا . ع . شتر نر ريزه . و بچهء شوات . و كوتاه بالاى ناكس . و چيزى اندك يق ما اصاب منه حبربرا . حبربرة ( habarbarat ) ا . ع . زن كوتاه خوار و ما على راسه حبربرة . يعنى نيست بر سر او موئى . حبربور ( habarbur ) و ( hebarbur ) ا . ع . بچهء شوات . حبرة ( habrat ) م . ع . حبر حبرا و حبرا و حبورا و حبرة . مر . حبر ( habr ) و ( habar ) . حبرة ( habrat ) ا . ع . سرود بهشت و نغمهء نيكو . و مبالغهء در چيزى خوب و نعمت . و شادى نشاط . و فراخى عيش يقال مع الحبرة عبرة . حبرة ( habrat ) و ( hobrat ) و ( hebrat ) ا . ع . زردى دندان . حبرة ( hobrat ) ا . ع . گره درخت كه بريده از آن آوند سازند . ج : حبر ( hobar ) . حبرة ( hebarat ) و ( habarat ) ا و ص . ع . نوعى از چادر يمانى يقال برد حبرة